У цэнтры Вільні адкрылася выстава дызайнера Артура Вакарава да «трагікамічных вынікаў 30-гадовага панавання рэжыму». 30 постараў — «адказ на тыя песні прапаганды, якія ліюцца там, у Беларусі».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-417-1024x682.png)
24 ліпеня ля віленскага Музея акупацыі і барацьбы за свабоду адкрылася выстава дызайнера Артура Вакарава, прысвечаная апошнім тром дзесяцігоддзям беларускага жыцця.
«Запрашаю паглядзець на вынік паўгадовай працы над лічбай 30. Атрымалася 30 постараў з трагікамічнымі вынікамі 30-гадовага панавання рэжыму. Выстава, як я і хацеў, вулічная, цалкам дэмакратычная і безкаштоўная. З 24 ліпеня па 23 жніўня на агароджы Музея акупацыі», — так анансаваў сваю выставу Артур Вакараў.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-418-1024x685.png)
На адкрыццё выставы сабраліся беларусы Вільні, з прамовамі выступілі дэмакратычная лідарка Святлана Ціханоўская, літоўскія палітыкі.
Усе плакаты так ці інакш абыгрываюць лічбу 30. Працы на розныя тэмы — ад дэмаграфічнай катастрофы і калажу з шагалаўскім сюжэтам да свінні ў фуражцы і атлантаў-сілавікоў, што трымаюць калоны «30». Мастак выказаўся пра эканоміку, ядзерную зброю, сімволіку афіцыйную і нацыянальную, выбары — усё наша надзённае і вечнае.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-419-1024x682.png)
«Сам юбілей, канечне, г..но… Дзесьці напрыканцы 2023 года я нешта пра гэта падумаў, ужо не памятаю, што было нагодай. Падумаў я пра гэты трыццатнік, палез паглядзеў, калі ён дакладна да ўлады прыйшоў. І думка такая з’явілася, што ўсё зразумела наконт таго, што мы прайграем рэжыму на такіх дзялянках, як палітвязні, як сітуацыя ўнутрыпалітычная. Ну, зразумела, розніца патэнцыялаў і мы не шмат што можам зрабіць, але вось на фронце інфармацыйным павінна быць ініцыятыва за намі, таму што мы разумнейшыя, больш крэатыўныя, чым гэтыя рэжымныя прапагандоны, — кажа Артур Вакараў у інтэрв’ю Budzma.org. — І мне падумалася, што там жа, у Беларусі, будзе нейкая такая кампанія, ведаеце, пачнуць яны штампаваць рэляцыі, як дыктатар утрымаў Беларусь, адвёў ад бездані, адмыў кароў, узбагаціў насельніцтва, як усё гэта пазітыўна і добра, што ён 30 гадоў ва ўладзе. Падумаў, што трэба нешта супраць гэтага выставіць, паказаць як яно ёсць, праўду, каб не прайграць менавіта ў гэтым аспекце вынікаў трыццацігадовага кіравання».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-420-1024x682.png)
Артур Вакараў заўважае, што 30 год — «моцная лічба, гэта ж рэкорд, хіба што Салазар у Партугаліі больш быў». «30 год дыктатуры — гэта ўстаўляе. Усё-ткі, можа, не ўсе ў Еўропе разумеюць, што так доўга мы ў гэтым жывем. І вырашыў, што гэтую лічбу і трэба падымаць наверх, таму што яна такая моцная. І вакол гэтай лічбы будаваць такі праект. Ну і вось, паўгода корпаўся», — кажа мастак.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-421-1024x682.png)
Артур Вакараў — заснавальнік студыі «Адліга», былы арт-дырэктар мінскай антыкварнай крамы «Буржуазныя каштоўнасці». Шмат супрацоўнічаў з рознымі культурнымі, адукацыйнымі і грамадскімі ініцыятывамі, рабіў вокладкі для беларускіх кніг. Летам 2022 года быў эвакуяваны з Беларусі.
«Тое, што зараз у Беларусі з беларускай культурай, з беларускімі, нашымі людзьмі… Ну, гэта час рэакцыі, рэакцыя заўсёды такая гістарычна жорсткая, і тут сапраўды трэба выжыць, асабліва тым, хто не з’ехаў. Мы ў гета былі, але там зараз і гета ўжо не засталося. І мне вельмі шкада нашых, хто там застаўся. Думаю пра іх. І сядзяць колькі сяброў, знаёмых, — кажа Артур Вакараў. — А місія наша ж не змянілася. Так, зараз цяжка, можа падацца, што мы прафукалі гэтыя 30 год нацыянальнай будоўлі краіны Беларусь, але, місія як была, так і застаецца, я з маладосці адну і тую ж яе ведаю…
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-422-1024x679.png)
Трэба белкульт прыняць і перадаць наступным пакаленням, і штосьці туды яшчэ ўкласці свайго. Бо гэта і будзе падмуркам для будоўлі Беларусі — культура. Культура, героі — гэта ж усё эпас, які і стварае нацыю.
Гэтым і трэба займацца цяпер, у эміграцыі. Тут не істотна, дзе ты знаходзішся, ты можаш працаваць на белкульт: пісаць кніжкі, маляваць карціны, ставіць спектаклі. І ўсё гэта спатрэбіцца абавязкова».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-423-1024x675.png)
Мастак кажа, што вымушаная эміграцыя, адаптацыя да новых умоў жыцця могуць «перабіваць нашую «павестку», беларускую, але ж разуменне гэтае, беларускае, — яно генетычнае, на такім узроўні падсвядомым».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-424-1024x684.png)
«Даволі цяжка перайсці на парадак дня польскі, літоўскі ці ўвогуле глабалісцкі. Усё адно, калі ўсё жыццё маляваў белкульт, то саскочыць з гэтай тэмы і паспець неяк асэнсаваць глыбіні польскай праблематыкі немагчыма асабліва. Усё адно мы ўжо пакаленне, якое будзе працаваць на Беларусь. Мы свядомасцю застанемся беларусамі. І будзем захоўваць гэтае беларускае, якое, паўтаруся, спатрэбіцца абавязкова», — лічыць Артур Вакараў.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-425-1024x682.png)
Што да творчай працы ў Польшчы, дзе цяпер жыве дызайнер, то «мала яе пакуль, кола кліентаў выбітае»: «Напрыклад, вельмі шчыльна я з Пашам Белавусам працаваў гадамі, праект «Годна» і ўсе падпраекты, а зараз Паша сядзіць. Нейкія бізнес-кліенты амаль што згубілі магчымасць замаўляць дызайн. Такая ёсць трохі праца з выгнанымі НДА… Для «Байсола» брэндбук зрабіў, для БДПЧ брэндбук зрабіў. Але гэта мала. Трэба рабіць нешта такое простае класнае беларускае».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-426-682x1024.png)
«Калі казаць, чаму выбраў фармат постару для гэтага так званага юбілею, то класіка ж нікуды не дзяваецца. Постар — гэта класічны вынік працы дызайнера, асабліва ў гэтай сферы грамадскай, сацыяльнай. Таму тут ніякіх новых формаў не знойдзеш. Гэтыя прапорцыі постара застаюцца. Рады, што зацікавіліся нашыя арганізацыі маім праектам і выцягнулі з інтэрнэту ў рэальную прастору. Бо добра, калі постар надрукаваны, а не проста запошчаны ў фэйсбуку», — расказаў Артур Вакараў.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-427-1024x682.png)
«Мне б хацелася, каб у гэтай выставы была іншая тэма»
Святлана Ціханоўская падчас адкрыцця выставы сказала, што ёй бы хацелася прамаўляць на выставе пад назвай «30 гадоў сяброўства Беларусі ў Еўрасаюзе» ці «30 гадоў літоўска-беларускага партнёрства».
«Мы павінны адзначаць свабоду і дэмакратыю ў Беларусі, якія беларусы сапраўды заслужылі. Але сёння мы адзначаем 30 гадоў дыктатуры і несправядлівасці, 30 гадоў болю і пакут, 30 гадоў страчаных магчымасцей. Але таксама сёння мы адзначаем 30 год салідарнасці і супраціву», — сказала Святлана Ціханоўская.
На яе думку, вельмі сімвалічнае тое, «што нашая сённяшняя выстава праходзіць побач з Музеем акупацый і барацьбы за свабоду ў Вільнюсе — горадзе, які стаў сапраўдным міжнародным цэнтрам для змагароў за свабоду». «Больш за 30 гадоў таму літоўцы зрынулі савецкую акупацыю і вярнулі сабе незалежнасць. Да гэтага ж імкнецца і беларускі народ», — дадала палітык.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-428-1024x682.png)
«Кайданкі на адным з плакатаў Артура Вакарава выдатна перадаюць сутнасць таго, што адбывалася і адбываецца ў Беларусі на працягу 30 гадоў. Але гэтая выстава прысвечана не рэжыму, а ўсім тым, хто на працягу ўсіх гэтых гадоў змагаецца супраць гэтага рэжыму. У тым ліку нашым героям — палітвязням. Кожны дзень мы памятаем пра іх і робім усё магчымае, каб вызваліць нашых родных і сяброў з турмы (…), — заявіла Святлана Ціханоўская.
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/d2b5ca33bd970f64-429-1024x682.png)
— Нам вельмі важна зараз трымацца разам, сустракацца, нагадваць, хто мы і адкуль. Памятаць, што аднойчы мы абавязкова вернемся дадому і адсвяткуем нашу свабодную і дэмакратычную Беларусь».
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/5f5255b8a663744e-682x1024.jpg)
![](https://zbsb.info/wp-content/uploads/2024/07/7347a51c617b30b4-1024x748.jpg)